Czy duża zmienność na giełdzie to zawsze sygnał ostrzegawczy?

W świecie inwestycji termin „zmienność” pojawia się równie często co słowo „zysk”. Inwestorzy obserwują go z niepokojem, analitycy komentują z uwagą, a media finansowe często przedstawiają jako zwiastun nadciągającej katastrofy lub nagłej euforii. Ale czy faktycznie wysoka zmienność na rynku to nieomylny sygnał, że nadchodzi coś złego? Prawda jest bardziej złożona. Zmienność, czyli zakres wahań cen aktywów w określonym czasie, może oznaczać zarówno wzmożoną niepewność, jak i ekscytację inwestorów. Może być wynikiem strachu, ale też nadziei. Dlatego ważne jest, by zrozumieć jej naturę i kontekst, zanim wyciągniemy pochopne wnioski.

 

Czym jest zmienność giełdowa?

Zmienność to statystyczna miara rozproszenia zwrotów z inwestycji. W praktyce oznacza to, że jeśli ceny akcji czy indeksów silnie wahają się w krótkim czasie, mówimy o dużej zmienności. Jeżeli pozostają stabilne przez dłuższy czas, zmienność jest niska.

Na rynku obserwujemy dwa podstawowe rodzaje zmienności:

• historyczna – obliczana na podstawie danych z przeszłości,
• implikowana – przewidywana przez rynek na podstawie wycen instrumentów pochodnych, najczęściej opcji.

Wskaźniki takie jak VIX (tzw. „indeks strachu”) dają inwestorom możliwość bieżącej oceny poziomu oczekiwanej zmienności na rynku. Ale sama obecność zmienności nie oznacza jeszcze, że rynek znajduje się w niebezpieczeństwie.

 

Dlaczego zmienność nie zawsze jest zła?

Zmienność to nie tylko spadki. To również szansa na wzrosty, szybkie reakcje rynkowe, rotacje sektorowe i zmiany trendów. Gdy rynek jest całkowicie spokojny i stabilny przez długi czas, może to oznaczać stagnację i brak okazji inwestycyjnych. Doświadczeni inwestorzy wiedzą, że zmienność tworzy przestrzeń dla spekulacji i arbitrażu. To właśnie w momentach dużych wahań najłatwiej dostrzec niedowartościowane lub przewartościowane aktywa. Zmienność może też być naturalnym skutkiem publikacji danych makroekonomicznych, decyzji banków centralnych, sezonów wynikowych czy wydarzeń geopolitycznych. Czasami wystarczy nieoczekiwany tweet lub komunikat prasowy, by wywołać silną reakcję rynków, która jednak szybko zostaje skorygowana.

 

Zmienność a emocje inwestora

Zmienność boli najbardziej tych, którzy nie mają sprecyzowanej strategii lub inwestują impulsywnie. W momentach gwałtownych spadków łatwo podjąć decyzję o sprzedaży z lęku, a przy silnych wzrostach dać się porwać euforii. Jednak jeśli inwestor ma długoterminowy horyzont, dobrze dobrany portfel i akceptuje fakt, że rynek nie porusza się liniowo, zmienność przestaje być wrogiem. Staje się elementem gry, który trzeba rozumieć i respektować. Warto tu przypomnieć cytat Warrena Buffetta: „Cena to to, co płacisz. Wartość to to, co otrzymujesz”. Zmienność dotyczy ceny, ale nie zawsze mówi prawdę o wartości.

 

Kiedy zmienność powinna niepokoić?

Choć zmienność sama w sobie nie jest zła, bywają sytuacje, kiedy należy traktować ją jako ostrzeżenie. Szczególnie, gdy:

• pojawia się w otoczeniu kryzysu finansowego lub bankowego,
• towarzyszy jej spadek płynności rynkowej,
• jest związana z nagłymi, panicznymi reakcjami inwestorów,
• wiąże się z dużą niepewnością polityczną (np. wojny, zmiany władzy, rewolucje legislacyjne).

W takich warunkach zmienność może być objawem głębszych problemów systemowych. Warto wtedy analizować fundamenty, a nie tylko wskaźniki techniczne.

 

Co robić, gdy zmienność rośnie?

Pierwsza zasada: nie panikuj. Zmienność to naturalna cecha rynków finansowych. Druga: wróć do swojej strategii. Czy jesteś inwestorem długoterminowym? Czy Twój portfel jest zdywersyfikowany? Czy masz fundusz awaryjny? Jeśli odpowiedź na te pytania jest twierdząca, nie musisz podejmować drastycznych kroków. Czasami najlepszym ruchem jest… brak ruchu. Historia pokazuje, że rynki zawsze się podnosiły po spadkach, choć czasem zajmowało to miesiące lub lata.

Inwestorzy krótkoterminowi mogą natomiast wykorzystać zmienność jako okazję do zawierania transakcji spekulacyjnych. Oczywiście, pod warunkiem, że wiedzą, co robią i mają ustawione limity strat. Warto także edukować się w zakresie zarządzania ryzykiem, stosowania zleceń typu stop loss, hedgingu czy analizy technicznej. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przejdź do wpisu, w którym opisana jest zmienność rynkowa.

 

Czy zmienność wróci na stałe?

W ostatnich latach rynki stały się bardziej podatne na szok informacyjny. Rozwój mediów społecznościowych, automatyzacja handlu, algorytmy, wysokie oczekiwania inwestorów detalicznych i instytucjonalnych – wszystko to sprawia, że zmienność może być bardziej intensywna, ale krótsza. Niektórzy eksperci uważają, że tzw. „nowa normalność” rynków to właśnie okresy spokojnej konsolidacji przerywane nagłymi zrywami zmienności. Inni są zdania, że zmienność będzie stale rosła, ponieważ zmniejsza się przewidywalność polityki gospodarczej i rośnie polaryzacja społeczna. Tak czy inaczej, inwestorzy muszą nauczyć się z nią żyć.

Zmienność nie zawsze oznacza zagrożenie. Jest naturalnym elementem życia giełdy i często stanowi niezbędny warunek do generowania atrakcyjnych zwrotów z inwestycji. Problem pojawia się nie wtedy, gdy ceny się zmieniają, ale gdy my nie jesteśmy na te zmiany gotowi emocjonalnie lub finansowo. Inwestorzy, którzy chcą przetrwać zmienność i wyjść z niej silniejsi, powinni zadbać o odpowiednią strategię, edukację oraz kontrolę nad emocjami. W przeciwnym razie każda większa fala na rynku będzie ich zmiatać z planszy.

 

Artykuł sponsorowany